1. Η Ευκλείδεια γεωμετρία ή επίπεδη.

     Η γεωμετρία αυτή είναι γνωστή από την αρχαία εποχή και την διατύπωσε ο Έλληνας μαθηματικός Ευκλείδης. Η γεωμετρία αυτή στηρίζεται στην εξής αρχή:

« Όλες οι ευθείες τέμνονται ανά δύο εκτός από μια κατηγορία ευθειών που ονομάζονται παράλληλες, οι οποίες δεν τέμνονται ποτέ. ».

 2.  Γεωμετρία Riemann ή ελλειπτική.

     Η γεωμετρία αυτή διατυπώθηκε από τον μαθηματικό Riemann και έχει την ακόλουθη αρχή:

« Όλες οι ευθείες τέμνονται ανά δύο. »

 3.  Γεωμετρία Lobachevsky ή υπερβολική.

     Η γεωμετρία αυτή διατυπώθηκε από τον μαθηματικό Lobachevsky και έχει την ακόλουθη αρχή:

« Δεν υπάρχουν ευθείες που να τέμνονται ανά δύο. »

 

    Η Ευκλείδεια γεωμετρία συνδέεται άμεσα με την φύση, όπως την αντιλαμβανόμαστε, αφού η αρχή της είναι προφανής στις ανθρώπινες αισθήσεις. Ονομάζεται επίπεδη επειδή δίνει αποτελέσματα αν εφαρμόζεται στην επιφάνεια ενός επιπέδου ( όσον αφορά τουλάχιστον τις δύο διαστάσεις). Όμως η θεωρία της γενικής σχετικότητας μας λέει ότι σε μεγάλες κλίμακες, όπως είναι το σύμπαν, η Ευκλείδεια γεωμετρία (αυτή που μαθαίνουμε στο σχολείο) δεν ισχύει. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η επιστήμη μέχρι σήμερα είναι σε ποια γεωμετρία από τις άλλες δύο υπακούει το σύμπαν και κατά πόσο απέχει από την επίπεδη. Το πρόβλημα αυτό είναι το επονομαζόμενο κοσμολογικό πρόβλημα.

    Η γεωμετρία Riemann ονομάζεται ελλειπτική επειδή αναφέρεται σε φυσικά συστήματα τα οποία ζουν στην επιφάνεια ενός ελλειψοειδούς ( ή σφαίρας ειδικότερα). Ανάλογα η υπερβολική γεωμετρία αναφέρεται σε φυσικά συστήματα που ζουν στην επιφάνεια ενός σάγματος (σαμαριού). Το κοσμολογικό πρόβλημα προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα: «το φυσικό σύστημα σύμπαν σε ποια από τις δύο επιφάνειες (ή υπερεπιφάνεια = επιφάνεια τριών, ή τεσσάρων μαζί με τον χρόνο, διαστάσεων) ζει?  ».

 Η γεωμετρία του σύμπαντος

 Σύμφωνα με παρατηρήσεις η διαστολή του σύμπαντος συνεχίζεται μέχρι και σήμερα. Δηλαδή οι γαλαξίες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλον. Το σύμπαν λειτουργεί σαν ένα μπαλόνι που φουσκώνει. Οι γαλαξίες είναι κουκίδες πάνω στην επιφάνειά του.                 

 Ο νόμος που περιγράφει την διαστολή του σύμπαντος είναι ο νόμος του Hubble και είναι ο εξής

                                               v = H r

όπου v είναι η ακτινική ταχύτητα απομάκρυνσης σε Km/sec, r η απόσταση του γαλαξία σε Mpc και H η σταθερά του Hubble. Η τιμή της σταθεράς Η δεν έχει καθοριστεί πλήρως μέχρι σήμερα. Η τιμή που χρησιμοποιείται σήμερα κυμαίνεται από 70 – 100  Km Mpc/sec. Η σταθερά Hubble έχει τεράστια κοσμολογική σημασία αφού μας λέει πόσο γρήγορα διαστέλλεται το σύμπαν. Αμέσως γίνεται φανερό ότι η θεωρία της μεγάλης έκρηξης αποκλείει το επίπεδο – Ευκλείδειο σύμπαν. Τοπικά βέβαια το σύμπαν μπορεί να είναι επίπεδο. Για παράδειγμα αν ζούμε σε μία πολύ μικρή επιφάνεια πάνω στο μπαλόνι τότε βλέπουμε την επιφάνεια αυτή σαν επίπεδο. Ένα καθημερινό παράδειγμα που μπορούμε να αναφέρουμε για να καταλάβουμε την τοπική επιπεδότητα είναι η επιφάνεια της Γης, η οποία από το διάστημα φαίνεται σφαίρα ενώ από το έδαφος επίπεδη. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι η Γη είναι τοπικά επίπεδη. Σήμερα πιστεύεται ότι η τοπική επιπεδότητα, όσον αφορά το Ηλιακό μας Σύστημα, φτάνει μέχρι την τροχιά του Δία. Δηλαδή μπορούμε να χρησιμοποιούμε την γνωστή σε όλους μας Ευκλείδεια γεωμετρία για μία περιοχή μέχρι τον Δία. Για μεγαλύτερες περιοχές στο διάστημα, παύει να ισχύει. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εξής, αν φτιάξουμε ένα τεράστιο τρίγωνο μέσα στα όρια του Ηλιακού μας Συστήματος τότε το άθροισμα των γωνιών του θα είναι 180 μοίρες, όπως επιτάσσει η Ευκλείδεια γεωμετρία και όπως γνωρίζουμε από το σχολείο. Αν όμως φτιάξουμε ένα μεγαλύτερο τρίγωνο που να ξεπερνάει τα όρια του Ηλιακού Συστήματος τότε το άθροισμα τον γωνιών του θα είναι διαφορετικό από 180, όπως συμβαίνει για τρίγωνα πάνω σε μία επιφάνεια π. χ σφαίρα.

     Από την λύση των εξισώσεων της γενικής σχετικότητας για την περίπτωση του διαστελλόμενου σύμπαντος προκύπτει ότι δύο παράμετροι είναι αναγκαίοι για να περιγράψουν το σύμπαν τόσο στο παρελθόν του όσον και στο μέλλον του. Η πρώτη παράμετρος είναι η προαναφερθείσα σταθερά του Hubble Η. Η δεύτερη είναι η παράμετρος επιβράδυνσης q με σημερινή τιμή την qo. Αυτή η παράμετρος εκφράζει την αμοιβαία έλξη των γαλαξιών λόγω βαρυτικών δυνάμεων. Υπάρχουν δύο περιπτώσεις για το μέλλον του σύμπαντος

 1.  Το σύμπαν θα συνεχίσει την διαστολή του μέχρις οι βαρυτικές δυνάμεις να επιβραδύνουν την διαστολή και να την σταματήσουν. Στην συνέχεια κάτω από την επίδραση των βαρυτικών δυνάμεων το σύμπαν θα συσταλεί και θα επιστρέψει πάλι στο αρχικό σημείο της μεγάλης έκρηξης. Αυτή η περίπτωση περιγράφεται για τιμή της παραμέτρου qo >1/2. Αν ισχύει αυτή η περίπτωση τότε η γεωμετρία του σύμπαντος είναι ελλειπτική.

                                        qo >1/2  →   ελλειπτικό σύμπαν

 2.  Το σύμπαν θα διαστέλλεται επιβραδυνόμενο δίχως τέλος. Σε αυτή την περίπτωση οι βαρυτικές δυνάμεις δεν είναι αρκετά ισχυρές για να σταματήσουν και να αντιστρέψουν την διαστολή. Αυτή η περίπτωση περιγράφεται για τιμή της παραμέτρου qo <1/2. Αν ισχύει αυτή η περίπτωση τότε η γεωμετρία του σύμπαντος είναι υπερβολική.

 3.  Η περίπτωση όπου qo =1/2 αντιστοιχεί στο επίπεδο σύμπαν. Σε αυτή την περίπτωση το σύμπαν θα διαστέλλεται συνεχώς.

                                         qo =1/2  →   επίπεδο σύμπαν

      Σύμφωνα με τα όσα έχουμε αναφέρει για την γεωμετρία του σύμπαντος και την μεγάλη έκρηξη, το σύμπαν πρέπει να είναι ελλειπτικό. Σύγχρονες παρατηρήσεις και υπολογισμοί δίνουν την ελλειπτική γεωμετρία του σύμπαντος, αλλά με μικρή απόκλιση από την επίπεδη. Δηλαδή η παράμετρος qo έχει τιμή ελαφρώς μεγαλύτερη από ½ με διαφορά στο 50ό δεκαδικό ψηφίο.

Advertisements